Cấp phép

Mô hình Licensing (Cấp phép) là hình thức kinh doanh trong đó một bên (licensor - người cấp phép) cho phép bên khác (licensee - người được cấp phép) sử dụng intellectual property (IP) như patents, trademarks, copyrights, trade secrets, hoặc brand, để sản xuất và bán sản phẩm, đổi lại nhận royalty (thường 3-15% doanh thu sản phẩm). Đây là cách tuyệt vời để monetize IP mà không cần tự sản xuất, phân phối, hay marketing. Licensing phổ biến trong: (1) **Entertainment** - Disney license characters cho toy makers, apparel brands, theme parks, (2) **Technology** - Qualcomm license 5G patents cho phone manufacturers, (3) **Fashion** - Pierre Cardin license brand cho hàng trăm sản phẩm, (4) **Sports** - NBA license team logos cho merchandise, (5) **Software** - Microsoft license Windows cho PC makers. Một brand mạnh như Disney kiếm billions USD mỗi năm chỉ từ licensing, vượxa doanh thu từ phim. Mô hình này cho phép IP owner mở rộng brand footprint globally mà không tốn capital, trong khi licensee được leverage brand recognition sẵn có thay vì build từ đầu.

Licensing hoạt động qua một license agreement (hợp đồng cấp phép) chi tiết, quy định quyền và nghĩa vụ của các bên. **Bước 1: IP Development** - Licensor tạo ra valuable IP: brand (Coca-Cola, Marvel), technology (patents), content (music, characters), design (fashion brands). IP phải có commercial value và legal protection (trademark registration, patents, copyrights). **Bước 2: Market Assessment** - Licensor xác định categories và markets phù hợp cho licensing: product categories nào align với brand (ví dụ Disney phù hợp với toys, apparel, home goods, nhưng không phù hợp với alcohol, tobacco), geographic markets nào có demand. **Bước 3: Licensee Selection** - Tìm partners có: manufacturing/distribution capability, financial stability, brand alignment, track record tốt. Có thể dùng licensing agents để tìm và manage licensees. **Bước 4: Negotiation và Contract** - License agreement bao gồm: (a) **Scope** - sản phẩm nào, territory nào, channel nào (retail, online), (b) **Duration** - thường 2-5 năm, có option renew, (c) **Financials** - advance payment (trả trước), minimum guarantee (MG - revenue tối thiểu/năm), royalty rate (% của net sales), (d) **Quality control** - licensor có quyền approve designs, inspect manufacturing, maintain brand standards, (e) **Marketing commitments** - licensee phải spend X% vào marketing. **Bước 5: Operations** - Licensee design, manufacture, và sell products. Licensor review designs, conduct quality audits, và collect royalty (thường quarterly). **Bước 6: Brand Protection** - Licensor monitor market để prevent: unlicensed use (counterfeits), off-brand usage (licensee sử dụng IP ngoài scope), quality issues.

**Cho Licensor:** (1) **Passive income** - royalty stream mà không cần invest vào production, inventory, distribution, (2) **Brand extension** - expand vào categories/markets mới mà không có expertise hoặc capital, (3) **Increased brand visibility** - licensed products act như marketing, tăng brand awareness, (4) **Low risk** - licensee chịu financial risk về production và sales, (5) **Focus on core** - licensor tập trung vào core business (Disney làm phim, không cần lo toy manufacturing). **Cho Licensee:** (1) **Instant brand recognition** - leverage established brand thay vì build từ scratch, rút ngắn time-to-market, (2) **Lower marketing costs** - brand awareness sẵn có, customer trust, (3) **Higher margins** - branded products bán với premium price, (4) **Competitive advantage** - exclusive license trong category/territory tạo barrier to entry. **Ví dụ thành công:** Costco's Kirkland Signature license hundreds of products (made by 3rd parties but branded Kirkland), tạo $70B+ revenue/năm với profit margins cao nhờ trusted brand.

**Thách thức cho Licensor:** (1) **Brand risk** - nếu licensee làm sản phẩm kém chất lượng hoặc scandal, brand bị tổn hại (ví dụ celebrity brands dính fake products, labor abuse). (2) **Loss of control** - không quản lý trực tiếp production và distribution, phụ thuộc vào licensee compliance. (3) **Revenue limits** - chỉ nhận royalty (3-15%), không phải toàn bộ profit như nếu tự làm. (4) **Cannibalization** - licensed products có thể compete với core products. (5) **IP leakage** - risk về trade secrets hoặc technology bị copy sau khi license expire. **Thách thức cho Licensee:** (1) **Royalty costs** - 5-15% revenue đi cho royalty, ảnh hưởng margins. (2) **Strict quality requirements** - licensor yêu cầu cao về quality, có thể tăng production costs. (3) **Minimum guarantees** - phải trả MG dù sales thấp, tạo financial risk. (4) **Limited flexibility** - không thể tự do design hoặc pivot strategy, phải approval từ licensor. (5) **Dependence** - nếu licensor không renew hoặc brand decline, business bị ảnh hưởng nặng. **Giải pháp:** Licensor cần: selective partner screening, strong contracts với clear quality standards và termination clauses, regular audits. Licensee cần: thorough due diligence về brand strength, realistic financial projections (MG phải achievable), và plan B nếu license không renew.